Private bewaking op openbare domeinen: wat mag wel en wat niet volgens de Belgische wetgeving?

In België is private bewaking sterk gereguleerd, zeker wanneer het gaat over bewakingsactiviteiten op het openbare domein. Denk hierbij aan pleinen, parken, straten of toegankelijke zones bij evenementen. Wie actief is in de private veiligheidssector moet zich houden aan een strikt wettelijk kader, vastgelegd in de Wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid (de zogeheten “Wet op de private veiligheid”).

Wat wordt verstaan onder het “openbare domein”?

Het openbare domein omvat alle ruimtes die voor het publiek toegankelijk zijn, zoals:

  • Gemeentepleinen en stadsparken

  • Publieke wegen en trottoirs

  • Openbare parkings

  • Openlucht evenementenlocaties

Deze ruimtes zijn in principe het exclusieve werkterrein van de politie en andere overheidsdiensten, maar in specifieke gevallen mogen ook erkende private bewakingsfirma’s hier actief zijn.

Wanneer mag private bewaking actief zijn op openbare domeinen?

Volgens de wet is private bewaking op het openbare domein toegestaan, maar enkel onder bepaalde voorwaarden:

  1. Uitzonderlijke toelating: Er is een uitdrukkelijke toestemming nodig van de overheid, bijvoorbeeld de burgemeester of minister van Binnenlandse Zaken.

  2. In het kader van evenementen of tijdelijke situaties: Bijvoorbeeld bij festivals, sportwedstrijden of markten, kan een private bewakingsfirma instaan voor toegangscontrole, fouillering of patrouilles binnen een afgesproken perimeter.

  3. Altijd onder coördinatie met de politie: De activiteiten van private bewakers op het openbaar domein mogen de bevoegdheden van de politie niet overlappen of vervangen. Samenwerking en communicatie zijn cruciaal.

  4. Herkenbaarheid en bevoegdheid: De bewakingsagent moet altijd duidelijk herkenbaar zijn (uniform, badge, identificatiekaart), en enkel handelingen stellen waarvoor hij of zij bevoegd is. Verboden zijn o.a. identiteitscontroles of het gebruik van geweld, tenzij in wettelijk voorziene situaties (bv. wettige zelfverdediging).

Wat zijn de beperkingen?

Private bewakingsagenten mogen nooit eigenmachtig optreden buiten hun wettelijke opdracht. Enkele belangrijke beperkingen:

  • Geen politietaken zoals arrestaties of identiteitscontroles.

  • Geen preventieve patrouilles op openbare plaatsen zonder goedgekeurd veiligheidsplan en toelating.

  • Geen gewapende aanwezigheid, tenzij specifiek en uitzonderlijk toegelaten.

Wie controleert?

De Algemene Directie Veiligheid en Preventie van de FOD Binnenlandse Zaken houdt toezicht op de naleving van de wet. Overtredingen kunnen leiden tot boetes, schorsing van de erkenning of gerechtelijke vervolging.

Conclusie

Private bewaking op het openbare domein is in België niet vanzelfsprekend. Het is enkel toegestaan binnen een strikt wettelijk kader, met de nodige toelatingen en in samenwerking met de bevoegde autoriteiten. Wie als bewakingsfirma actief wil zijn in deze context, moet zich grondig informeren en professioneel te werk gaan.

Een correcte toepassing van de wet beschermt niet alleen de burger, maar versterkt ook het vertrouwen in de private veiligheidssector als aanvulling op de publieke ordehandhaving.Met vriendelijke groeten,